دوشنبه , ۶ خرداد ۱۳۹۸
تصویر گواهینامه رویکرد روانشناسی در برنامه ریزی آموزش

کاربرد رویکردهای متفاوت روانشناسی در برنامه ریزی آموزشی

کاربرد رویکردهای متفاوت روانشناسی در برنامه ریزی آموزشی

نویسنده مسئول: محمدرضا طاهرخانی

چکیده

جایگاه روانشناسی در تعلیم و تربیت همواره از مهم ترین مواردی بوده است که صاحب نظران، روان شناسان، برنامه ریزان، و به صورت کلی سیاست گذاران آموزشی، در راستای اهداف کلان آموزشی یک جامعه به آن توجه ویژه دارند. این رویکرد به موارد متعدد مهم در فرآیند یادگیری از جمله اجتماع، خانواده، معلمان، محیط های آموزشی، سیاست های کلان، و… اشاره دارد. در مقاله پیش رو تلاش بر آن شده است تا به صورت کلی موارد عنوان شده با رویکرد های روانشناسانه و برنامه ریزی آموزشی مورد بررسی قرار گرفته و در این راستا، در کنار رعایت اصول اساسی هر یک، از نظریات صاحب نظران نیز بهره گرفته شده است. در ادامه به دقت بررسی خواهد شد که اگر جنبه های متعدد مرتبط روانشناسی در راستای سیاست گذاری های کلان و خرد آموزشی مورد استفاده قرار گیرند تا چه میزان در کیفیت آموزشی از جمیع جوانب می توانند مفید باشند. در نهایت مشاهده خواهد شد که ترکیب دو رویکرد روانشناسی و برنامه ریزی آموزشی تا چه میزان می تواند در یک راستا قرار گرفته و همدیگر را تکمیل کنند.

مقدمه

امروزه اغلب روانشناسان، رشد و تحول انسان را شامل رشد جسمانی، عقلانی، اجتماعی و عاطفی می دانند. رشد و تحول به تغییرات در ساختار و کاربرد ویژگی های انسان مربوط است. تغییرات به طور مداوم روی می دهند. در این باره که دقیقا تا چه حد ویژگی های عقلانی، اجتماعی، جسمانی، عاطفی در نتیجه استعداد های ارثی و یا محیطی است، اطلاعات کاملی وجود ندارد. مراحل رشد عقلانی پیاژه گویای این امر است که رشد پیوسته بوده بر پایه رشد قبلی است. در این نظریه، فرایند یادگیری بر مراحل رشد یاد گیرندگان، اشکال گوناگون هوش، حل مساله، تفکر انتقادی و خلاقیت متمرکز می شود.

روانشناسی تربیتی به معنی امروزی آن با کوشش ادوارد ثورندایک (۱۸۷۴- ۱۹۴۹) از شاگردان ویلیام جیمز (۱۸۴۲ – ۱۹۱۰) در دانشگاه هاروارد و استاد دانشکده تربیت معلم در دانشگاه کلمبیا آغاز شد. ثورندایک به یادگیری علاقه مند بود و مطالعات خود را با آزمایش حیوانات آغاز کرد، ولی توجه عمده او به چگونگی یادگیری انسانها معطوف شد و در اوایل قرن بیستم تحقیقات زیادی در مورد انتقال یادگیری در انسان با همکاری شد و در اوایل قرن بیستم تحقیقات زیادی در مورد انتقال یادگیری در انسان با همکاری وودورث انجام داد که در نتیجه آن، کتاب نظریه های انضباط رسمی در انتقال مردود شناخته شد. در همین زمان، کتاب دیگر ثورندایک به نام اندازه گیری ذهنی و اجتماعی به منظور تشریح چگونگی استفاده از شیوه های آماری در تعلیم و تربیت نیز منتشر شد. از آن پس، ثورندایک در زمینه های یادگیری، حافظه، آمادگی، ارزشیابی و آزمونهای مختلف پیشرفت تحصیلی مطالعه و در مجموع پانصد کتاب و مقاله مختلف روانشناسی تربیتی تدوین کرد. تاثیری که ثورندایک در روانشناسی تربیتی داشته است، حاصل جهل سال مطالعه و تدریس و تربیت معلمان و روانشناسان متعدد در دانشگاه کلمبیا است.

آموزش و یادگیری با یکدیگر در تعامل بوده و روانشناسی ارتباط این دو را بر قرار می سازد.، روانشناسی ارائه دهنده نظریه هایی است که بر رفتار معلم و شاگرد، از طریق برنامه درسی تاثیر گذارند. از نظرگاه جان دیوی، روانشناسی به ما می آموزد، چگونه یاد گیرنده با محیط خویش در تعامل است. این فرایند در طول زندگی ادامه داشته، کیفیت تعامل، مقدار و نوع یادگیری را معین می نماید.

شاید هیچ موضوعی در تعلیم و تربیت نباشد که بتوان، بدون استفاده از روش علمی، به آن دست یافت. بسیاری از دانشجویان عقیده دارند که استفاده از روش علمی در تحقیق، کار کسالت آوری است. همچنین، آنها بر این باورند که در کار آموزشی و تدریس یک سری اصول شناخته شده و مبتنی بر معرفت عمومی یا عقل سلیم وجود دارد که می توان از آنها استفاده کرد بدون  اینکه به آزمایش کنترل شده ای نیاز باشد.

به طور خلاصه، روانشناسی عنصر وحدت دهنده فرایند یادگیری است. روانشناسی، اصول، روش ها، مواد، تجهیزات و فعالیت های یادگیری را شکل داده، به عنوان محرک بسیاری از تصمیمات برنامه ریزی درسی و آموزشی، خدمت می نماید. قدیمی ترین نظریه با مفاهیم گوناگون محرک پاسخ و تقویت، سرو کار دارد. رفتار گرایانی که روانشناسی سنتی را معرفی می نمایند، ریشه در فلسفه خاص خود درباره ماهیت گرایی، عقاید ارسطو، لاک و رو سو دارند. آنان بر رفتار شرطی و اصلاح محیط و تغییر آن برای بیرون  آوردن پاسخ های منتخب از فراگیران تاکید دارند. این نظریه، روانشناسی قرن بیستم را به ویژه در نیمه اول آن تحت سیطره خود قرار داده و اخیرا به عنوان یک مکتب اصلی در فرایند یادگیری مورد بحث واقع شده است.

شما می توانید متن کامل این مقاله را از طریق لینک های زیر دریافت و مطالعه بفرمائید:

مرجع دانش (سیویلیکا)